Pani Maria Roszkowska-Śliż, w drugiej części wywiadu, wyjaśnia jak wprowadzić programy CSR do firm i podkreśla, że bez akceptacji pracowników niemożliwe jest efektywne wprowadzenie strategii CSR.

Czy w okresie kryzysu, kiedy firmy zmuszone są do optymalizacji środków, jest możliwe prowadzenie programów CSR?

Kryzys prawdopodobnie będzie najlepszym sprawdzianem podejścia firm do CSR. W firmach, które prowadziły działania z zakresu CSR w zupełnym oderwaniu od swojej strategii biznesowej, w których te działania miały charakter jednorazowych akcji, nie przynoszących wymiernych korzyści samej firmie ani społeczeństwu, trudno będzie znaleźć w ograniczonych budżetach środki na kolejne projekty społeczne, filantropię czy inwestycje ekologiczne. Inaczej sytuacja będzie wyglądać w firmach, w których podejście do odpowiedzialnego biznesu jest bardziej holistyczne.
W organizacjach, w których zasady, procedury i narzędzia CSR są głęboko włączone do planów strategicznych i obejmują wszystkie aspekty działalności biznesowej, CSR podlegać będzie jedynie modyfikacjom na równi z innymi elementami strategii.

Co więcej kryzys wydaje się być czasem, w którym dalsze inwestowanie
w CSR jest wręcz konieczne. Odejście od podstawowych zasad moralnych, od etyki i odpowiedzialności społecznej w dużej mierze przyczyniło się do wybuchu kryzysu. Tak też CSR traktowany w kategorii inwestycji podnoszącej wartość firmy, która w długim okresie prowadzi do wypracowania pozytywnych relacji z interesariuszami i wzmocnienia przewagi konkurencyjnej firmy, może wręcz ułatwić firmom odbudowanie zaufania i pozycji rynkowej. Potwierdzeniem konieczności dalszego inwestowania w CSR jest uruchomienie prac nad pierwszym w Polsce indeksem spółek odpowiedzialnych społecznie – RESPECT Index, który ma zostać uruchomiony na warszawskiej GPW jesienią tego roku.

W powszechnej opinii uważa się, że CSR to zwykłe działanie PR-owe i że nie kryją się za tym prawdziwe wartości. Czy zatem przedsiębiorstwa działające zgodnie z zasadami odpowiedzialnego biznesu wpływają w konkretny sposób na poprawę swojego wizerunku?

W koncepcji CSR wyróżnia się cztery podstawowe obszary: biznes
a społeczeństwo, biznes a rynek, biznes a środowisko oraz biznes
a miejsce pracy (typologia BITC). W ramach ostatniego obszaru firmy prowadzą działania na rzecz umacniania relacji ze swoimi pracownikami, zapewnienia im komfortowych warunków pracy, możliwości rozwoju (zawodowego
i osobistego), godzenia życia zawodowego z rodzinnym. Są to działania, które bez wątpienia wpływają na atrakcyjność firmy jako potencjalnego, ale
i obecnego pracodawcy. Ale również aktywność firmy w pozostałych trzech obszarach CSR: dbanie o relacje ze społecznościami lokalnymi, władzami publicznymi, klientami czy dostawcami, działanie zgodnie z ogólnie przyjętymi normami etycznymi czyni firmę godną zaufania, z którą pracownicy chętniej i łatwiej się identyfikują.
Nie bez przyczyny na szczycie rankingów pracodawców znajdują się firmy, stanowiące w Polsce liderów z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu (PricewaterhouseCoopers, Deloitte, Procter&Gamble).

Czy pracownicy wyrażają gotowość do zaangażowania się w programy odpowiedzialnego biznesu prowadzone przez swoją firmę? Jeśli nie, jak można ich do tego zachęcić?

Na pewno nie można liczyć na gotowość zaangażowania się wszystkich pracowników od razu. Bardzo ważnym elementem przy opracowywaniu strategii CSR czy poszczególnych projektów w ramach tej strategii jest komunikacja wewnętrzna (informowanie pracowników, czym jest CSR
i jakie korzyści płyną z tej idei dla firmy jako całości, dla społeczeństwa oraz dla poszczególnych pracowników). Bez akceptacji pracowników niemożliwe jest efektywne wprowadzenie strategii CSR. Firma jako taka nie może być odpowiedzialna, to ludzie, którzy budują firmę są odpowiedzialni. Dlatego też pracownicy stanowią jedną z najważniejszych, jak nie najważniejszą grupę interesariuszy firmy. Warto zaangażować ich w proces tworzenia strategii CSR, opracowywanie kodeksu etycznego czy przygotowywanie poszczególnych projektów – zwiększa to identyfikację pracowników
z wartościami i celami firmy.

Często najlepszym wzorem dla pracowników są inni pracownicy,
a zwłaszcza członkowie kierownictwa firmy, którzy np. angażują się w działania w ramach programu wolontariatu pracowniczego. Gdy w 2001 r. taki program był uruchamiany w Aviva Commercial Union, uczestniczyło w nim zaledwie 6 osób, w 2008 r. liczba zaangażowanych pracowników wyniosła 130 osób. 25% projektów realizowanych w ramach programu wolontariatu stanowią inicjatywę samych pracowników (dane z Raportu FOB – „Odpowiedzialny biznes w Polsce 2008. Dobre praktyki”). Jednym
z narzędzi użytych do popularyzacji programu jest specjalna strona
w Intranecie, na której ogłaszane są prowadzone akcje, a pracownicy mają możliwość zgłaszania własnych pomysłów.

Zaangażowanie pracowników w działania z zakresu CSR bez wątpienia wymaga czasu i szeroko zakrojonych działań komunikacyjno-informacyjnych, jest jednak konieczne dla efektywnego wdrażania zasad społecznej odpowiedzialności biznesu w firmie.

Rozmawiali: Marta Tyszko i Jakub Jański